Koninklijke schatten vindt u overal

Tekst: Rick Evers

18/10/2026

Deze column komt uit Weekend 42.

Ook al staat het grootste deel van het jaar een groot bord ‘open’ voor de poort van het Paleis op de Dam, sommige mensen zijn nog altijd verbaasd als ik vertel dat het Koninklijk Paleis in hartje Amsterdam twee derde van het jaar opengesteld is voor bezoekers. Het verbaast me vooral dat veel Amsterdammers die ik spreek nog nooit van hun leven in ‘hun’ paleis zijn geweest. Bekender is inmiddels de jaarlijkse zomeropenstelling van het werkpaleis van Willem-Alexander en Máxima, Paleis Noordeinde in Den Haag. En op aanvraag is het ook mogelijk om langs te gaan in het privémuseum van de Oranjes, gelegen in het Koninklijk Huisarchief achter het werkpaleis.

Onlangs kreeg ik de kans om met een leuke groep mensen naar binnen te gaan, meer te horen over het werk bij de Koninklijke Verzamelingen, historische documenten en items te zien, maar ook de inhuldigingsjurken van Beatrix en Juliana van dichtbij te zien. Ik kreeg zelfs het bewijs dat mijn boek over Máxima in de bibliotheek van de Oranjes bewaard wordt. Dat privémuseum is slechts het topje van de ijsberg van wat er aan Oranjeschatten wordt bewaard. Het is aan de Oranjes zelf om dat te bepalen, legde de directeur van het archief uit. Het is en blijft een privéarchief. Maar, zo verzekerde ze me, ze hebben ook erg het besef van hun positie. Van kindertekeningen en melktandjes tot kunstschatten, brieven en bijzondere geschenken worden van generaties terug tot de huidige koninklijke familie bewaard. Die depots zijn natuurlijk niet zomaar te bezoeken. U kunt grasduinen door een groot deel van de collectie via hun website.

Maar een prachtige greep uit de bijzondere items staat nu tentoongesteld in Apeldoorn. Nu de dagen weer donkerder worden, lag Paleis Het Loo er extra sprookjesachtig bij in het schemerlicht. De ouderwetse lantaarns, de reflectie van het verlichte paleis met rode luiken in de vijver op de basse-cour. Een contrast met binnen, waar die avond de expositie Wit, Meer Dan Een Kleur werd geopend. Van eeuwenoude spierwitte tuinbeelden, een witte sluier van Brussels kant van koningin Emma en de lijkbleke witte huid van de Oranjes van eeuwen geleden. De witte hoed die Beatrix droeg op de uitvaart van Juliana, naast de witte lijkkoets van koningin Wilhelmina, omdat beide koninginnen kozen voor wit vanwege hun kijk op de dood.

Maar het leven van een Oranje begint bij wijze van spreken ook al in het wit, als ze ten doop worden gehouden in de kanten doopjurk, die ook tentoongesteld ligt. En daarnaast de bruidsjurk van prinses Beatrix, die ze dit jaar zestig jaar geleden droeg toen ze ja zei tegen Claus. Hij staat er prachtig bij, in topconditie gehouden door de vakmensen bij de Koninklijke Verzamelingen. Een prachtig stuk vakwerk van Maison Linette uit ’s-Hertogenbosch, als ik even chauvinistisch mag zijn, waarvoor het ontwerp van Beatrix’ bruidsdiadeem met de hand in de zijde werd opengewerkt.

De Oranjegeschiedenis is voor een groot deel ook onze geschiedenis. Niet voor niets dat zo veel musea inmiddels de weg naar het paleis weten, om aan te kloppen om wat te lenen voor een tentoonstelling. En daar werken ze graag aan mee. Van Heerlen via Dordrecht naar Uithuizen, archiefstukken zijn door het hele land te vinden. Achter die koninklijke pracht schuilen verhalen over vorsten en historische momenten, maar ook over mensen, tradities en vakmanschap. Er valt nog heel wat te ontdekken, ook dichter bij huis dan u denkt.

Bestel je Weekend met meer royaltynieuws hier en lees hier meer columns van Rick Evers.