Column: Charles rekent af
27/09/2026
Deze column komt uit Weekend 39.
Het is even voor één uur ’s nachts als ik de eerste woorden van deze column typ. Het is wachten tot middernacht in Londen, dan zit de digitale versie van de memoires van Charles Spencer in mijn mailbox. Het wereldwijde embargo is dan voorbij. Er is de afgelopen weken al veel over te doen geweest. Met een bijrol voor Nederland, waar een aantal exemplaren van Zwanenzang uit de vrachtwagen waren gestolen. Het deed me denken aan dat andere boek waarin de Britse koninklijke familie er bekaaid van afkwam. In de Nederlandse versie, en alleen daarin, waren de namen van Charles en Kate niet geschrapt rondom een mogelijk racistische opmerking richting Harry en Meghan. Dat exemplaar had ik destijds in handen en dat werd wereldnieuws. Achteraf bezien denk ik dat het onderdeel van de pr was. ’Hoe kunnen we zorgen dat het tóch uitlekt?’ En dat er dan in de vergadering werd geopperd: ’Welke taal heeft de kleinste oplage? Dan laten we die daarna vernietigen!’ Zou deze diefstal ook zo’n trucje zijn geweest?
Het was niet nodig. Van het boek van Spencer sijpelde al veel door. De oom van prins William en prins Harry gaf al talloze interviews. Her en der zijn al voorpublicaties geweest. En online buitelen veel mensen eroverheen. Wat in de eerste plaats een eerbetoon aan de jongste van zijn drie oudere zussen moet zijn, is tegelijkertijd ook een kritisch boek over haar ex-man, de huidige koning Charles. Uit de publiciteit vooraf krijg ik niet de indruk van een papieren monument voor Diana, maar wel van een harde afrekening van Charles met Charles. Van de earl met de koning. Van Spencer met Windsor.
Eén uur stipt. Het e-book valt met een pling op mijn digitale deurmat. Na de eerste zeven pagina’s achter mijn bureau te hebben gelezen, neem ik mijn laptop, tegen mijn principes in, mee naar bed. Het leest lekker weg. Het geeft het beeld van een verscheurd gezin, zoals er zovele zijn, elk met hun eigen verhaal. Door de familiegeschiedenis van de Spencers zit ook het contact met de Windsors verweven. Spencer’s vader had een romantische relatie met de toen nog jonge prinses Elizabeth, waar lord Mountbatten een stokje voor stak. Het was lang een goed bewaakt familiegeheim. Beiden kunnen het niet meer weerleggen. Elizabeth zou dat ook nooit hebben gedaan.
Charles – de koning – heeft heel uitzonderlijk tóch van zich laten horen, nog voor het stof neergedaald was en het boek uitkwam. Charles krijgt er namelijk flink van langs van zijn ex-zwager. ’De pijn van rouw als broer’, zo klonk het vanuit Buckingham Palace, ’kan het beoordelingsvermogen aantasten en herinneringen kleuren op een manier die anderen niet als zodanig herinneren.’ Spencer antwoordt: ’gegaslight door de koning’. Maar in de jaren negentig vertelde hij nog hoe meewerkend de toenmalige prins was. Hoe vreedzaam de gesprekken verliepen. En nu? De koning wordt afgeschilderd als kille hork. Die volgens Spencer op de uitvaart van Diana’s vader baalde dat zijn eigen moeder niet eerder was overleden. Charles zou met het geluk van een loterijwinnaar hebben geklonken toen Diana verongelukt was. En later over het wereldwijde verdriet hebben gesist: ’We zullen haar snel genoeg zijn vergeten!’ Over Charles’ woede zou zelfs Elizabeth ooit hebben gezegd: ’Hij was zelfs boos toen ik hem het alfabet leerde.’
De vogels fluiten al. Voor ik mijn laptop dichtklap, zoek ik nog eens naar de foto’s van toen. Charles was direct na het nieuws met Diana’s zussen naar Parijs gegaan om haar op te halen. Spencer zat in Kaapstad. Na haar dood verafschuwde hij iedereen die munt sloeg uit zijn zus. Maar nadat hij eerst haar trouwjurk wereldwijd liet tentoonstellen, zijn het nu zijn vertroebelde herinneringen die vermogen moeten genereren. Wat is waarheid? Ik slaap er nog een paar uur over.
Uit andere media
