Column: De Oranjes, boven alle verschillen
02/08/2026
Deze column komt uit Weekend 31.
Toen enkele jaren geleden prins Pieter-Christiaan en gravin Eloise enthousiast meedansten op een boot tijdens de Amsterdamse Canal Parade, werd dat over het algemeen positief ontvangen. Een kleine groep liet van zich horen met kritiek. Hoorde een lid van de koninklijke familie zich te verbinden aan Pride? De hoofdredactie van het Reformatorisch Dagblad schreef dat de monarchie daarmee niet verbond, maar juist de tegenstellingen in de samenleving zou vergroten. Nu, enkele jaren later, opent koningin Máxima WorldPride in Amsterdam. Dezelfde vraag klinkt opnieuw: verbindt zij, of kiest zij partij?
Voor een deel van de Nederlanders is Pride een feest van vrijheid en gelijke rechten. Een manifestatie met feestelijke kanten, maar ook met politieke kanten. Het RD ziet er een ander gevaar in en noemt het een ‘gender- en identiteitsideologie’. Concurrentie voor de kerk, is dát het bezwaar? De kritiek gaat dit keer niet eens zozeer over de Oranjes. Maar toch: wat verwachten we eigenlijk van ze? Willem-Alexander is geen predikant, Máxima geen activist en Amalia wordt niet opgeleid tot politicus. Een staatshoofd vertegenwoordigt de samenleving zoals die ís, niet zoals één groep haar graag zou zien. Buiten de politieke waan van de dag. Of: erboven.
Dat betekent dat Willem-Alexander en Máxima ook aanwezig zijn bij een iftar, een synagoge, een herdenking van de Holocaust, Veteranendag, een bijeenkomst van mensen met een beperking of een bezoek aan een asielzoekerscentrum. Vrijwel ieder optreden van het Koninklijk Huis zal door iemand als een politieke keuze worden uitgelegd. Voor Willem-Alexander is er heel wat vastgelegd in de wet. Voor zijn vrouw is er eigenlijk geen functieomschrijving. De Oranjes hebben zichzelf opgelegd te verbinden, te vertegenwoordigen en aan te moedigen. Het is niet zo gek dat er een heel team van adviseurs om hen heen staat, want die opdracht lijkt met de dag moeilijker te worden. Verbinden betekent namelijk niet dat niemand zich stoort aan een bezoek. Verbinden betekent evenmin dat alle Nederlanders dezelfde overtuigingen moeten delen. De monarchie vertegenwoordigt een land waarin mensen fundamenteel van mening verschillen over religie, klimaat, immigratie, stikstof, euthanasie en ook over seksualiteit en gender.
Daarom is Máxima’s bezoek aan WorldPride eigenlijk veel minder bijzonder dan het gewicht dat er begrijpelijkerwijs aan wordt gehangen. Het Koninklijk Huis is altijd zichtbaar bij groepen die deel uitmaken van de samenleving. Juliana vroeg al aandacht voor vluchtelingen. Ze gaf een stem aan vrouwen in een tijd dat mannen de dienst uitmaakten. Gehandicapten voelden zich bij haar gehoord, in een tijd dat ze weggestopt werden in de maatschappij. Anno nu is gelijke behandeling op papier vanzelfsprekend. Tegelijkertijd zijn de meldingen van geweld, intimidatie en discriminatie tegen lhbtqia+’ers sterk gestegen. Zichtbaarheid is geen luxe, maar een bevestiging dat zij erbij horen, als volwaardig onderdeel van de samenleving. Máxima opende WorldPride, een internationaal groot evenement, terwijl de homobeweging in Nederland tegelijkertijd diverse jubilea te vieren had. Reden voor koninklijke aanwezigheid.
Ze was er niet om een politieke campagne te ondersteunen. Ze sprak niet namens een activistische groep, maar namens een land dat ruimte wil bieden aan een verscheidenheid aan mensen en overtuigingen. Is dat niet de kern van wat Nederland al eeuwenlang probeert te zijn? Een eenheid in verscheidenheid. Daarin moet een koning of koningin soms zichtbaar zijn op de plekken waar het schuurt. Om te laten zien dat ook daar Nederlanders staan, die net zozeer deel uitmaken van hetzelfde land. Misschien is dat wel de belangrijkste reden waarom Nederland ook in de 21ste eeuw een koningshuis heeft: niet om alle verschillen weg te nemen, maar om er zichtbaar boven te staan.
Bestel je Weekend met meer royaltynieuws hier en lees hier meer columns van Rick Evers.
Uit andere media
