Column: Geen stress om een prins te baren
23/08/2026
Twee minuten. Dat is het verschil in leeftijd tussen prinses Gabriella van Monaco en haar tweelingbroer Jacques. Gabriella kwam als eerste ter wereld, maar toch is Jacques aangewezen als de toekomstige vorst van het prinsdom. Niet omdat hij verstandiger is, beter is voorbereid of een bijzonder talent heeft voor staatszaken. Hij is simpelweg een jongen. In Monaco is dat nog altijd een geldig argument. De eerstgeboren jongen, dat telt. Primogenituur, zoals het heet. Vastgelegd in de Salische Wet, in de vijfde of zesde eeuw. Weinig landen die nog vasthouden aan die wet. Zelfs in Liechtenstein vinden ze dat inmiddels wat ouderwets.
De vorst – of in dit geval, zijn plaatsvervanger, regent prins Alois regeert in naam van zijn vader Hans-Adam – heeft in het land veel te zeggen. Een deel van zijn macht heeft de vorst zelfs met een referendum in 2003 weten te vergroten. De vorst kreeg daarmee openlijke steun van de inwoners van het conservatieve dwergstaatje in de bergen tussen Oostenrijk en Zwitserland. Hans-Adam heeft intussen al jaren geleden zijn macht overgedragen aan oudste zoon Alois, die nu het land leidt. Aan de vooravond van de nationale feestdag, op 15 augustus, liet prins Alois de mannelijke leden van de familie bijeengekomen om eens stevig te vergaderen. Het was geen unaniem besluit, anders had het persbericht dat wel vermeld, is mijn inschatting. Er was een twee derde meerderheid benodigd. De primogenituur wordt afgeschaft en vrouwen in de familie krijgen ook stemrecht. Overigens was Liechtenstein ook betrekkelijk laat in het vrouwenkiesrecht, dat werd pas in 1984 ingevoerd.
Toch blijft het in Liechtenstein voorlopig bij het oude. Het oudste kind van Alois is een man, prins Joseph Wenzel. Zijn zussen daarna zouden toch niet op de troon komen. Het gaat om de kinderen die na Wenzel komen. Waar vroeger een jongen als nakomertje de lijn voor de troon liet veranderen, zal voortaan de eerstgeborene in aanmerking komen om vorst óf vorstin te worden. Eeuwenlang was het vanzelfsprekend dat een zoon voorrang had op een dochter. Alsof het chromosoom waarmee je wordt geboren iets zegt over je geschiktheid om een land te besturen. Soms moest dan worden teruggegrepen naar een verre neef, om maar een man op de troon te hebben. Alois is ervan overtuigd dat degene die in het gezin van de vorst opgroeit ook het best voorbereid is op de taak.
Liechtenstein behoort daarmee tot de laatste Europese monarchieën die deze stap zetten. In Spanje en Monaco bestaat de mannelijke voorrang nog altijd. Monaco heeft daarmee een bijna surrealistisch voorbeeld in huis. Gabriella is ouder dan Jacques, maar Jacques werd geboren met precies datgene wat volgens de grondwet zwaarder weegt dan twee minuten voorsprong: het juiste geslacht. In Spanje was er ook een tijd discussie om de ouderwetse voorrang voor een jongen af te schaffen. Felipe suste binnenskamers dat er geen haast bij was, er zou na twee dochters toch geen jongen meer komen.
Nederland kent de geschiedenis van zo’n erfopvolgingsregel ook. Toen Willem III in 1890 overleed, kon zijn dochter Wilhelmina in Nederland gewoon koningin worden. Maar ze moest wel de kroon van Luxemburg afstaan, omdat daar een mannelijke opvolger in de andere Nassau-tak werd gevonden. Toen Luxemburg twee generaties later hetzelfde probleem had, was het plots geen probleem meer dat er een groothertogin op de troon kwam. Veel aangetrouwde prinsessen voelden in het verleden grote druk om een mannelijke troonopvolger te baren. Die stress wordt toekomstige prinsessen in Liechtenstein nu bespaard. Elk kind is welkom.
Bestel je Weekend met meer royaltynieuws hier en lees hier meer columns van Rick Evers.
Uit andere media
