Column: Honderd jaar Claus

Tekst: Rick Evers

09/08/2026

Deze column komt uit Weekend 32.

Op 6 september zou prins Claus honderd jaar zijn geworden. Een bijzonder moment om stil te staan bij de man die misschien wel de meest onderschatte rol binnen het Nederlandse koningshuis vervulde: die van de partner van de monarch. Wél een titel, maar geen echte positie. Maar juist die persoon kan van onschatbare waarde zijn. Dat besef maakt de vraag naar Amalia’s toekomst ineens interessanter. Want één van de vragen die de afgelopen tijd opvallend vaak wordt gesteld, is niet alleen wanneer zij koningin wordt, maar ook: wie staat er straks naast haar?

De partner die Amalia ooit kiest, wordt de steunpilaar van de monarchie. Dat klinkt overdreven. Maar denk aan Máxima. Of dus prins Claus. Toen hij in 1966 trouwde met Beatrix was de rol van prins-gemaal allesbehalve aantrekkelijk. Na de ervaringen met prins Bernhard had de politiek de touwtjes stevig aangetrokken. Claus kreeg veel minder ruimte om zich zelfstandig te profileren. Eigen initiatieven lagen gevoelig, zakelijke belangen waren uit den boze en overal lag de ministeriële verantwoordelijkheid op de loer. Voor een intelligente, breed geïnteresseerde man moet het hebben gevoeld als een gouden kooi.

Toch koos hij ervoor niet tegen het systeem te vechten, maar zijn eigen plek erin te vinden. Hij zei ooit iets wat misschien wel actueler is dan ooit: ‘Alle dingen die je doet, behoeven niet altijd in de openbaarheid te komen, maar ze moeten wel zo gedaan zijn dat ze altijd in de openbaarheid zouden kunnen komen.’ Men komt er toch wel achter, concludeerde hij. ‘Wij moeten ervoor zorgen dat het goed is.’ Beatrix glimlachte en vulde aan: ‘Zo goed mogelijk althans.’ In een tijd waarin zichtbaarheid bijna een doel op zich is geworden, klinkt dat als een les die niet aan kracht heeft verloren. Claus wist ook precies waar zijn grenzen lagen. Over staatszaken was hij onverbiddelijk. ‘Daar blijf ik buiten staan, móet ik buiten blijven staan. Dat is iets wat alleen mijn vrouw aangaat.’ Niet omdat hij geen mening had. Zijn invloed lag ergens anders. Beatrix vertelde later dat Claus haar coach was. Dat hij haar vaak de leiding gaf in de voorbereiding van haar werk, haar adviseerde en haar hielp de inhoud van haar koningschap vorm te geven. ‘Je moet het samen doen’, zei ze. ‘Ik geloof niet dat dit een taak is die je alleen kan doen.’

Dat is misschien wel de grootste misvatting over prins Claus. Hij stond niet in de schaduw van de koningin. Hij stond achter haar. En juist daardoor kon zij verder kijken. Na haar aftreden sprak Beatrix misschien wel de meest persoonlijke zin uit haar hele regeerperiode: ‘De geschiedenis zal wellicht uitwijzen dat de keuze voor Claus de beste is geweest die ik ooit heb gedaan.’ Dat was geen liefdesverklaring alleen. Het was ook een oordeel over haar koningschap.

Prinses Amalia heeft haar grootvader nooit gekend. Toch hebben zij en haar zussen het over Appa als het over Claus gaat – Beatrix wordt Amma genoemd – en steken ze kaarsjes voor hem aan als ze een kerk bezoeken tijdens hun reizen. Zijn aanwezigheid is verdwenen, zijn invloed hopelijk niet. Zijn honderdste geboortejaar is een mooi moment om als familie nog eens af te reizen naar Hitzacker, het Duitse stadje waar het allemaal begon. Niet om terug te verlangen naar vroeger, maar misschien ook om stil te staan bij de vraag die straks ook voor Amalia ooit werkelijkheid wordt. Niet of ze verliefd is. Maar met wie ze thuiskomt.

Bestel je Weekend met meer royaltynieuws hier en lees hier meer columns van Rick Evers.